English | فارسی

اجزای خون را بهتر بشناسیم – بخش دوم

در بخش اول این مطلب به معرفی سلول‌های قرمز، سلول‌های سفید و پلاکت‌های خونی پرداختیم، در این مطلب دیگر اجزای سازنده خون را بررسی خواهیم  کرد.

اجزای خون - فارمد

اجزای تشکیل دهنده‌ی خون

 پلاسما

پلاسما محلولی از آب زردرنگ شفاف (بیش از 92%)، قند، چربی، پروتئین و نمک است که سلول‌های قرمز و سفید و پلاکت‌ها را حمل می‌کند. معمولاً 55% حجم خونی را پلاسما تشکیل می‌دهد. همزمان بااینکه قلب خون را به سلول‌های بدن می‌رساند، پلاسما ماده مغذی رابه آن‌ها می‌رساند و ضایعات متابولیسم را از بین می‌برد. پلاسما حاوی عوامل انعقاد خون، قند، لیپید، ویتامین، مواد معدنی، هورمون‌ها، آنزیم‌ها، آنتی‌بادی‌ها و پروتئین‌های دیگر است. احتمال دارد که پلاسما حاوی مقداری از همه پروتئین‌هایی باشد که در بدن تولید می‌شوند تاکنون حدود 500 پروتئین در پلاسما شناسایی شده است.

آگلوتیناسیون

گاهی وقتی خون دو نفر باهم مخلوط می‌شود، به شکل توده درمی‌آید یا جزیره‌های محسوسی در پلاسمای مایع شکل می‌دهد سلول‌های قرمز به یکدیگر جذب می‌شوند. به این فرایند، آگلوتیناسیون می‌گویند.
وقتی گروه‌های خونی مختلف در بدن مخلوط می‌شوند، سلول‌های قرمز می‌ترکند و آگلوتیناسیون صورت می‌گیرد. گروه‌های خونی مختلف در سطح مولکولی شناسایی شده‌اند و گاهی با از بین رفتن دفع می‌شوند و درنهایت به‌وسیله کلیه‌ها فیلتر می‌شوند تا آن‌ها را با ادرار از بدن خارج کند. درصورتی‌که در انتقال خون اشتباهی صورت گیرد، مقدار گروه خون اشتباه در سیستم به حدی زیاد می‌شود که کلیه‌ها از کار می‌افتند و منجر به مرگ می‌شوند. زیرا وقتی کلیه‌ها تلاش می‌کنند که خون را فیلتر کنند، به دلیل اینکه پر می‌شوند، مسدود شده و دیگر فیلترهای مؤثری نخواهند بود. همچنین، کاهش سریع عامل انعقاد خون موجب می‌شود که از همه منافذ بدن خونریزی صورت بگیرد. در ایالات‌متحده، حدود 1 واحد از 12000 واحد خون کامل، به فرد اشتباه تزریق می‌شود. بسته به گروه خونی اهداکننده و دریافت‌کننده، این اتفاق منجر به مرگ شده یا هیچ مشکلی پیش نمی‌آورد.
تفاوت ترکیب‌بندی انواع گروه‌های خونی به دلیل انواع خاص آنتی‌ژن‌هایی است که در سطح سلول‌های قرمز قرار دارند. آنتی‌ژن‌ها، مولکول‌های پروتئینی نسبتاً بزرگی هستند که تفاوت بیولوژیک هر نوع گروه خونی را تعیین می‌کنند.
در خون، موادی به نام آنتی‌بادی وجود دارد که آنتی‌ژن‌های خاصی را از آنتی‌ژن‌های دیگر تشخیص می‌دهد و وقتی آنتی‌ژن‌های بیگانه یافت شوند، موجب ترکیدن یا آگلوتیناسیون سلول‌های قرمز می‌شوند. آنتی‌بادی‌ها به آنتی‌ژن‌ها می‌چسبند. هنگام آگلوتیناسیون، آنتی‌بادی‌ها، آنتی‌ژن‌ها را از سلول‌های قرمز مختلف جدا کرده و به هم می‌چسبانند و درنتیجه سلول‌های قرمز به هم می‌چسبند.
با ادامه آگلوتیناسیون، میلیون‌ها سلول قرمز به‌صورت توده‌هایی به هم می‌چسبند. این فرایند با انعقاد خون متفاوت است. وقتی آگلوتیناسیون اتفاق می‌افتد، خون به‌صورت مایع باقی می‌ماند. اما در انعقاد خون، این‌گونه نیست.
انواع معینی از آنتی‌ژن‌­ها در سلول‌های قرمز خون، گروه خونی ما را تعیین می‌کنند. 29 سیستم یا گروه خونی انسانی وجود دارد. بنابراین، یک یا چند آنتی‌ژن برای هر یک از این گروه‌های خونی وجود دارد. به دلیل اینکه بسیاری از این سیستم‌های خونی در میمون‌ها هم وجود دارد، احتمالاً آن‌ها قبل از اینکه ما به گونه جانوری دیگری تبدیل شویم، تکامل یافته‌اند.

برچسب ها: ,