English | فارسی

مکونیوم (مامیزه) چیست؟ هر آنچه باید بدانید – بخش دوم

در بخش اول از این مطلب به توضیحاتی درباره‌ی مکونیوم ارائه دادیم. در این مطلب به روش درمان و پیشگیری از آن نیز اشاراتی خواهیم داشت.

مکونیوم (مامیزه) – مکونیوم چیست؟ هر آنچه باید بدانید - فارمد

سندروم تنفس مکونیوم چیست؟

در دوران بارداری، ریه‌های نوزاد پر از مایع آمنیوتیک است و اگر مکونیوم وارد شود ممکن است به راه‌های تنفسی داخل شود. در طول درد زایمان، اگر نوزاد شدیداً تحت‌فشار قرار گیرد و برای مدتی اکسیژن کافی دریافت نکند، ممکن است دم بگیرد و مکونیوم را تنفس کند.
اگر مکونیوم تنفس شود، ممکن است تااندازه‌ای یا کاملاً مجاری تنفسی نوزاد را مسدود کند درنتیجه تنفس بسیار دشوار خواهد شد و میزان اکسیژن دریافتی نوزاد کاهش خواهد یافت. MAS همچنین می‌تواند موجب تحریک شیمیایی مجاری تنفسی شود و دشواری تنفس را افزایش دهد. ممکن است مکونیوم موجب عفونت ریه‌ها و غیرفعال شدن ماده فعال سطحی شود. ماده فعال سطحی، ماده‌ای است که موجب می‌شود ریه‌ها به‌خوبی منبسط شوند.
از حدود 20% نوزادانی که در آبشان مکونیوم دیده می‌شود، حدود 2 تا 5 درصد، دچار MAS می‌شوند.

نشانه‌های MAS عبارت‌اند از:

  • تنفس سریع (تاکی‌پنه یا تندنفسی)
  • تنفس سخت یا خرخر
  • بی‌دمی (آپنه)
  • امتیاز پایین APGAR (رنگ، حجم عضله، رفلکس‌ها)
  • سیانوز (رنگ آبی روی پوست)
  • قفسه سینه بیش‌ازحد منبسط

درمان تنفس مکونیوم چیست؟

راهنماهای اخیر آکادمی طب اطفال آمریکا عنوان می‌کنند که نوزادانی که مکونیوم را تنفس کرده‌اند نباید به روش ساکشن به دنیا بیایند. در گذشته، معمولاً وقتی سر نوزاد بیرون می‌آمد، از روش ساکشن برای بیرون آوردن بقیه بدن او استفاده می‌کردند. این روش، دیگر روش استانداردی نیست.
اگر نوزادی مکونیوم را تنفس کرده و فعال است، ظاهر سالمی دارد و ضربان قلبش خوب است (بیشتر از 100 ضربه در دقیقه)، پزشکان باید او را برای مشاهده نشانه‌های MAS که شاید در 24 ساعت اول پس از تولد نمایان شود، تحت نظر بگیرند.
نوزادانی که مکونیوم تنفس کرده‌اند و فعال نیستند، ضربان قلبشان پایین است (کمتر از 100 ضربه در دقیقه)، دست‌ها و پاهایشان عضلات کافی ندارند، احتمالاً به ساکشن فوری نیاز خواهند داشت. پزشکان تا حد امکان مجاری تنفسی را تخلیه می‌کنند تا از مقدار مکونیوم تنفس شده بکاهند. لوله‌ای از طریق دهان یا بینی وارد نای نوزاد می‌شود.
نوزادانی که دچار MAS هستند احتمالاً مدتی در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان نگه‌داری خواهند شد. آن‌ها برای نشانه‌های عفونت تحت نظر قرار می‌گیرند، به‌طور منظم از آن‌ها آزمایش خون ‌گرفته می‌شود و شاید به اکسیژن درمانی نیاز داشته باشند. برخی از نوزادانی که دچار MAS شدید هستند، ممکن است  بگیرند. اکثر نوزادانی که دچار MAS شدید هستند، در 12 ماه اول زندگی خس‌خس و عفونت‌های ریه را تجربه می‌کنند اما همه این‌ها با ایجاد کیسه‌های هوای جدید در ریه‌ها بهبود خواهند یافت.

چگونه می‌توان از MAS پیشگیری کرد؟

بدیهی‌ترین روش برای اینکه نوزاد تحت‌فشار قرار نگیرد این است که محیط زایمان و حمایت‌ها با آرامش باشد. اگر زنی در طول درد زایمان مضطرب شود با تحت استرس باشد، ممکن است انقباض‌ها کند یا متوقف شوند. این امر موجب می‌شوند که موجی از مداخله‌ها برای تسریع درد زایمان صورت گیرد که بعداً موجب تحت‌فشار قرار گرفتن جنین خواهد شد. مقاله «8 نکته برای کمک به درد زایمان کند یا متوقف شده» را بخوانید.
مداخله‌هایی مثل پاره کردن غشاها (ترکاندن کیسه آب)، تحت نظر گرفتن دائمی جنین و تسریع یا تقویت اکسی‌توسین مصنوعی، همگی ممکن است موجب تحت‌فشار قرار گرفتن نوزاد شوند. اگر کیسه آبتان پاره شد و مکونیوم در آن بود، معمولاً موجب می‌شود که تحت نظر قرار بگیرید درنتیجه امکان حرکت کاهش می‌یابد.
اگر مکونیوم رقیق باشد و پزشک صربان قلب نوزاد را رضایت‌بخش بداند، انتخاب وضعیت زایمان نشسته را انتخاب کنید زیرا موجب می‌شود که انقباض‌ها مایع را از ریه‌های نوزاد از طریق دهان و بینی خارج کنند. در این حالت، بند ناف به نبض زدن خود برای تأمین اکسیژن برای نوزاد ادامه می‌دهد و هوای تنفسی را به درون ریه‌ها می‌فرستد.

باید بدانید که حتی اگر جنین تحت‌فشار نباشد ممکن است مکونیوم در آب دیده شود و همه نوزادانی که تحت‌فشار بوده‌اند مکونیوم دفع نکرده‌اند. این اتفاقی نادر است و پزشکان با اجتناب از به کار بردن مداخله‌ها که فشار بر جنین را افزایش می‌دهند، می‌توانند از وقوعان پیشگیری کنند.
اکثر نوزادانی که قبل از تولد مکونیوم را دفع می‌کنند بیشتر از موعد پیش‌بینی‌شده برای تولد در رحم مانده‌اند و این اتفاق نشانه درست کار کردن سیستم گوارش است. دیگر توصیه نمی‌شود که نوزاد را با روش ساکشن به دنیا بیاورند اما در صورت نیاز باید تحت نظر قرار گیرد. والدین باید نشانه‌های MAS را بشناسند و اگر در مورد تنفس نوزاد خود نگرانی داشتند به متخصص رجوع کنند.

برچسب ها: